ගෝලීය වෙළඳ ක්ෂේත්රයේ තීරුබදු තවදුරටත් ඉහළ යාම, වෙළඳ සීමාවන් දැඩි වීම සහ පවතින අවිනිශ්චිත වාතාවරණය දකුණු ආසියානු කලාපයේ ආර්ථික ක්රියාවලියට දැඩි බලපෑම් එල්ල කළ හැකි බව ලෝක බැංකුව අනතුරු අඟවයි. විශේෂයෙන්ම ඇමරිකා එක්සත් ජනපදය සමඟ වැඩි වෙළඳ සබඳතා පවත්වන ශ්රී ලංකාව සහ බංග්ලාදේශය වැනි රටවල අපනයන ඉල්ලුමට මෙය සෘජුව බලපානු ඇති බව සඳහන් වේ.
ලෝක බැංකුව විසින් නිකුත් කළ ‘2026 ජනවාරි ගෝලීය ආර්ථික අපේක්ෂා’ වාර්තාව මගින් මෙම අනතුරු ඇඟවීම සිදු කර ඇත.
ඇමරිකානු පරිපාලනය විසින් පනවා ඇති ‘අන්යෝන්ය තීරුබදු’ පිළිබඳ අවධානය යොමු කරමින්, දකුණු ආසියානු කලාපය ගෝලීය වෙළඳාමට විවෘත වීම සාපේක්ෂව සීමිත මට්ටමක පැවතියද, ඇමරිකාව වැනි ප්රධාන වෙළඳපොළවල් මත යැපෙන රටවලට මෙම තත්ත්වය ඉහළ අවදානමක් බව වාර්තාව පෙන්වා දෙයි.
පසුගිය 2025 අගෝස්තු මාසයේදී, ශ්රී ලංකාවට එරෙහිව 10%ක මූලික තීරුබදු අනුපාතයට අමතරව 20%ක අන්යෝන්ය තීරුබදු අනුපාතයක් පැනවීමට ඇමරිකාව පියවර ගෙන තිබුණි. මුලින් මෙම අනුපාතය 44% දක්වා ඉහළ මට්ටමක පැවති අතර, සාකච්ඡා මාර්ගයෙන් එය 20% දක්වා අඩු කරගැනීමට ශ්රී ලංකාව සමත් වූ බව සඳහන් වේ.
මේ අතර, පවතින ගෝලීය වාතාවරණය හමුවේ මෙරට සම්ප්රදායික අපනයන ක්ෂේත්රයක් වන රබර් කර්මාන්තය දැඩි පසුබෑමකට ලක්ව ඇති බව අපනයන සංවර්ධන මණ්ඩලයේ සභාපති මංගල විජේසිංහ මහතා පසුගිය දෙසැම්බර් මාසයේදී සඳහන් කර තිබුණි. සාමාන්යයෙන් වසරකට ඇමරිකානු ඩොලර් බිලියනයකට අධික ආදායමක් ලබා දෙන රබර් අපනයන ක්ෂේත්රයේ ආදායම, 2025 වසරේදී ඩොලර් මිලියන 950ටත් අඩු මට්ටමකට වැටෙනු ඇතැයි අපේක්ෂා කෙරේ.
ශ්රී ලංකා ප්ලාස්ටික් හා රබර් ආයතනයේ සභාපති කේ.ඒ.සී. විද්යාරත්න මහතා පවසන්නේ, රබර් ආශ්රිත නිෂ්පාදන සඳහා පනවා ඇති නව තීරුබදු මෙන්ම, ඇමරිකානු පාරිභෝගිකයන් නව යන්ත්රෝපකරණ මිලදී ගැනීම වෙනුවට පැරණි උපකරණ අලුත්වැඩියා කර භාවිතයට නැඹුරු වීම මෙම පසුබෑමට ප්රධාන හේතු වී ඇති බවයි.
කෙසේ වෙතත්, මෙම අවිනිශ්චිත වාතාවරණය අතරතුර පසුගිය නොවැම්බර් මාසයේදී ශ්රී ලංකාවේ ඇඟලුම් අපනයනය ඇමරිකානු වෙළඳපොළ තුළ 5.79%ක සුළු වර්ධනයක් පෙන්නුම් කර ඇති බව වාර්තා වේ. එNonetheless, ප්රතිපත්ති අධ්යයන ආයතනය පෙන්වා දෙන්නේ මෙරට ඇඟලුම් සඳහා 36.8%ක සහ රබර් නිෂ්පාදන සඳහා 20.2%ක ඉහළ තීරුබදු අනුපාතයන්ට මුහුණ දීමට සිදුව ඇති බවයි.
මේ අතර, ලෝක ආර්ථික සංසදය ඊයේ (19) නිකුත් කළ වාර්තාවකින්ද, භූදේශපාලනික තත්ත්වයන් සහ තාක්ෂණික වෙනස්කම් හේතුවෙන් ගෝලීය සැපයුම් දාමයන් ඉදිරියේදී වඩාත් අස්ථාවර විය හැකි බව අවධාරණය කර ඇත.
